Sunday, August 2, 2020

गेट वेल सून श्रीधर तिळवे नाईक

१

मागचं अख्ख परड
तुम्ही नावावर करून घेतलत
आणि मी इस्टेटीचा मोह बरा न्हवे
म्हणून ते सोडून दिलं

तुझा कुठला डोळा अधिक लालची
डावा कि उजवा
मला कळलं नाही
फक्त दोघे एकमेकांना पाहून हसत होते
आणि जो अधिक लालची होत होता
तो अधिक हसत होता

२

वादळी खिडक्यांतून येणारी खेळणी
मी स्वीकारली नाहीत
पानगळीच्या प्रचंड शाळा
तुझ्या अंगणातल्या
मी अटेंड केल्या नाहीत
मी मासे खात नाही
पण जाळे लावलेले मला कळते

सगळे खुनी सभ्य चेहरा करूनच आले माझ्या आयुष्यात
आत्मे कधीच चिरतरुण नसतात
तेही शरीराबरोबर म्हातारे होत जातात

तुझ्या ओठांवरचे भाषिक बेसमेंट
गनिमी कावा बांधण्यात उस्ताद

चालताना गावात
अनेक माणसे भूतांबरोबर बोलत असतात

आकलनाच्या सुरवातीला पुस्तके
आकलनाच्या शेवटी धुर्तपणा

मी काय करू राजा
आणि मला आलेला फ्लॅश

समाजशास्त्र कर
किमान प्राध्यापक होशील

तू पुस्तकांची नावे विचारतोयस
आणि मी सांगतोय

कृतज्ञतेचा हिप्नोटिक माहोल दरवळत क्षणभर
आणि मग मी तुला कसा वापरला ह्याचा दर्प सुसरीसारखा तुझ्या डोळ्यात

राजा म्हणजे एक नंबरचा च्युतिया माणूस
भोळाशंकर
तू माझ्याच दोस्ताला सांगतोयस
आणि तरीही शंका आली कि माझ्या वळचणीला येतोयस

मार्गदर्शन घेण्याचा कृत्रिम अविर्भाव
मी खूपवेळा सोसला आहे
आणि तू कसाही असलास तरी
माझा चुलत भाऊ आहेस म्हणून
मी तो झेलतो आहे

३

एका क्षणात कोसळून
दुसऱ्या क्षणात कोसळण्यासाठी जाणे
ही गावाची जीवनशैली बनत चाललीये हल्ली

सर्व गमावून पुन्हा सुरवात करणे
हे शेतीत नवीन नसते

शेतकऱ्याएव्हढी रिस्क फक्त सैनिक घेतात
आणि अनेक सैनिक शेतीलाही ज्यादा झालाय म्हणून
सैन्यात पाठवलेला

आपलं बरं आहे
व्यवसाय आहे
आणि मंदिर आहे
शाळा हवी ?
श्रीधर तिळवे बालवाडी आणि मग पुढे
मिठाई हवी ?
तिळवे स्वीट
जेवण दारू हवी ?
तिळवे भोजनालय
पान सिगरेट ?
आमचेच पान शॉप
किराणा माल
प्रभाकर तिळवे किराणा भुसार साबणापासून स्लिपरपर्यंत
भाजी ?
आमचीच
वकील हवा ?
दत्ता तिळवे सुरेल तिळवे
निसर्ग पाहायचाय
आसपास पहा हवा तेवढा निसर्ग
तबला मृदूंग हवे
रमा आहे दीपक आहे
ज्योतिष फलज्योतिष तत्वज्ञान दर्शन साहित्य सगळं ऑल इन वन
श्रीधर तिळवे
गणपतीच्या मुर्त्या
आम्हीच बनवतो

आणि तरीही समस्या असेल तर
रवळनाथ मंदिर
शैव असल्याने सर्व जाती धर्मांना खुले

आपण चालते बोलते मॉल आहोत आपल्या गावात
आणि तरीही आपली अस्वस्थता संपत नाही

४

घरटी एक टू व्हीलर किमान
एक लॅपटॉप किमान
रस्ता अजूनही सफाईदार

आपण कायमच डेव्हलपमेंट सेलिब्रेट केली
तरीही असमाधान संपत नाही

पंचायतीत किमान एक पंच आपला
आणि अनेकदा सरपंच आपण
तरीही चिंतांचे पतंग उडणारे

कायम ब्रोकन चेहरे
आभाळ फिक्स करणारा स्क्रू आपणाजवळ नाही

अनएन्डिंग मिसअंडरस्टँडिंग

काय खुपतंय
सुरे तर आपण कधीच वापरले नाही राजकारणात

गांधी मुरवून घेतले
असंख्य गांधील माश्या आणि चावे पेलत

होईल तितके भले केले
आणि तरीही नष्टतेचा नाष्टा चुकत नाही

दूधसागरासारखी कोसळ कानात तुकडे कोंबणारी

भावा
तुझ्या अनलिमिटेड तृष्णा फक्त तुझ्याच आहेत
कि सगळ्यांच्या आहेत

५

एकत्र कौल लावते ते कुल
तिळवे नाईक ह्यांचे संकुल

कधीकाळी मुली एकमेकातच दिलेल्या
सुखी संसाराची गॅरेंटी
माहेर तेच सासर
तिळव्यांनी नाईकांच्यात द्यायच्या
नाईकांनी तिळव्यांच्यात

आज्ञा देणारा साक्षात रवळनाथ

आजोबा जे बोलायचे
ते खरे व्हायचे

त्यांचे फ्लॅश जनेटिकली माझ्याकडे जीन्समधून

तू मला विचारतोयस
हे फ्लॅश मला ट्रान्सफॉर्म करू शकशील

तू ते बाजारात जाऊन विकशील
आणि फ्लॅशेस
नॉट फॉर सेल
बिकॉज दे आर स्पिरिच्युअल

६

आपण तुळूनाडमधून आलोय कि कैरीमधून
वाद चालू आहे

आपण तूळव कि तिळवे
वाद चालू आहे

आपण नायक कि महाजन कि तिळवे
वाद चालू आहे

कर्नाटकातील एक
दागिने देऊन गेलेला
परत मागतोय
आणि तू म्हणतोयस
दागिने ठेवलेच न्हवते

मी म्हणतोय
हे चूक आहे
तू म्हणतोस
जग असंच आहे

घर आणि दागिने इतके महत्वाचे ?

तू संत असशील राजा
पण मी ह्या जगात जगतो

बरं झालं मी ह्या गावात नाहीये
तुम्हाला परवडलो नसतो

७

तू घर चढवतोय्स
आणि आमच्या भिंतीवर चढतोयस

मी ओळखतोय
ही संतापायची जागा आहे

मी कोल्हापुरी हिसक्यात बोलतोय
जे तुला अनपेक्षित आहे

लालसेला एकच भाषा कळते
आणि मी त्याही भाषेत बोलू शकतो

तुझा अंधार माझे दात घासतोय
आणि मी त्याला कोलगेटच्या ट्यूबमध्ये धाडतोय

८

कुणाचं चुकतंय
कुणाचं चुकतंय

करणारा तुमच्या कुळातच आहे

कोण आहे कोण आहे

देव गप्प

मी गावात नाहीये ते बरं आहे

९

राजा मोक्ष मिळवलेल्या माणसाला दुखावलं
कि खूप आपत्त्या येतात
हे खरं आहे का ?

आजारी पडलायस

हो

१०

कुणाचं चुकतंय
कुणाचं चुकतंय

करणारा तुमच्या कुळातच आहे

कोण आहे कोण आहे

देव गप्प आणि तुझा कबुलीजवाब
मीच केलंय सर्व

शिव्यांचा मार बेशुमार

११

आणि आता तुला कोव्हीड झालाय

लाऊड स्मॉल आवाज

तुझे डोळे कुरळे झालेत

एक टिपिकल निष्काळजीपणा
भेट द्यायला आलेला
कॅरियर

डायमंड कॉलर मातीची झालीये

वाढदिवसाची गिफ्ट
अख्खे कुटुंब करोनात लिफ्ट

आता प्रत्येकाला स्मशानाशेजारी राह्ल्याचा फील

राखेची सुंदर रांगोळी
आणि गोळी
आत्मा ड्राय करणारी

मला प्रथमच वाडा पाडून सेपरेट घरं बांधली
हे बरं झालं असं वाटतंय

कुठल्याही आजारपणात खांदे उडवून चालणारा मी
प्रथमच धीरगंभीर

आजाराची आवेगी यात्रा सुरु

तू कसाही असलास तरी
प्रथम माझा चुलत भाऊ आहेस

तुझे काळे बदक शुभ्र राजहंस होवो

तुझ्या जादूटोण्याची फुंकर वाऱ्याला भिडून मरण पावो

तुझे वासनेचे ढग चांगुलपणाच्या स्वर्गात शुद्ध होवोत

काळ्याला सरमिसळ करणारी तुझी बोटे पांढरी होवोत

तुझ्या जंगली भुकांना स्मॅश करणारा स्मॅशर तुला तुझ्या आत सापडो

गेट वेल सून ब्रदर
अँड टेक केअर
ऑफ इनर अँड आऊटर

श्रीधर तिळवे नाईक

बायजींसाठी एक कविता

१

गेले कित्येक दिवस आपण भेटलेलो नाही

सगळं जग एक सिम्युलेशन बनून गेलंय प्लास्टिकचं
जिथे व्हर्चुअल रियॅलिटी कॅट वॉक करतीये
मांजराच्या शोधात
जिला वाघ म्हणून पाळता येईल

हिमालयाच्या उंचीवर बसून आपण गायली आनंदाची गाणी
आणि बर्फाचं आईस्क्रीम बनवलं प्रत्येक क्षणातल्या

लोक म्हणायचे
तिळव्यांच्या घरी मजा येते

मग समुद्र शेती करायला आला दुःखांचा
आणि आपण मीठ फुकट मिळतंय
ह्याच सेलिब्रेशन केलं

झेनचा झोन आपण कधी बदलला नाही झोत बदलले तरी
आणि खांद्यावर तर नेहमीच टिकवली श्रावणाची तरतरी

उपयोगी पुरुषांच्या रांगा बिझनेस टेबलवर लागणे बंद झाले
साखर दाखवणारे सिग्नल मंद झाले

आनंदाला मतदान करू
जिंकू किंवा मरू

२

तू माझी बहीण आहेस ह्याचा मला कायमच अभिमान वाटला

केवळ xxx सेठचा लैंगिक ससेमिरा नको म्हणून
भाऊंनी बंद पाडलेली तुझी नृत्यसारणी

आणि पु ल देशपांड्यासारखे लोक
सेठकडे पाणी भरतांना
ज्यांना माहीतच नाही
वारुणीच्या ग्लासात किती बलात्कार आहेत ?

रोमँटिसिझमचे एजन्ट आंधळे असतात

नृत्य बंद पडल्यानंतरचा तुझा आकांत
आणि तुझ्या सुरक्षिततेसाठी म्हणून घेतलेली काळजी

बापांना मुलींच्या श्वासात व्हिलन म्हणून वावरावं लागतं

आणि मग कधीतरी मी सांगितलेल्या कारणांची मीमांसा
आणि आपला बाप व्हिलन न्हवता ह्याने तुझा उजळलेला चेहरा

मी खूप आधी तुझ्याशी बोलायला हवं होतं का ?

मी भाऊ बोलतील म्हणून वाट बघत राहिलो
आणि मग भाऊच गेले

आजही मला प्रश्न पडतो
घरातील दोन व्यक्ती एकमेकांशी बोलू शकत नसतील
तर इंटरनेट काय भोकात घालायचंय

३

एकमेकांच्या वाऱ्यात आपण डान्स अनुभवले

एकमेकांच्या पृथ्वीवरून चालतांना
कधी फुलांचा लवाजमा उगवला
कधी काट्यांची गुंडगिरी

लोक डबल एजन्ट बनत असतांना
आपण पाण्यासारखे वाहिलो एकमेकात

तुझी दुःख सोसत लाम्बवण्याची शैली
मला लांबून ओळखायला शिकावं लागलं

काय केलं नाहीस आमच्यासाठी ?

दुसरी आई बनलीस
प्रेमाची फॅक्ट बनलीस

विश्वास जळणाऱ्या होळ्या पेटल्या तेव्हा
दिवे दाखवणारी टॅक्ट बनलीस

मग जतीन एक दिवस म्हणाला
मला माझ्या आईसारखी बायको हवी होती

मी म्हणालो
अशक्य तेच मागतोयस
ह्या युगात
फक्त मॉडेल्स मिळतात
फेक हालचालींच्यापासून बनवलेल्या
ज्यांना स्वतःलाही कळत नाही
जेनुइन म्हणजे काय

जेव्हा गंगा प्रदूषित होते
तेव्हा दोनच चॉईस
स्वप्नात जलपरी
हातात बिसलरी

४

राजा
आमच्याकडं फ्लडच फ्लड

पाण्यावर आशिकी चाललीये आमची
उपासमारी येत नाही हेचि भाग्य

हाडांच्यातच काहीतरी चुकलंय ह्या सिस्टीमच्या
कॅल्शियम खात नाही बहुधा ऑनेस्टीचं

कोल्हापूरला पाण्यात बुडवणे
हा राजकीय धंदा आहे

भरपाईच्या नावाने पैसे
कर्जाच्या नावानं पैसे

एव्हढ्या पाण्याचं करायचं तरी काय
आपले तर फक्त दोनच पाय

तुझा निडरपणा अजूनही शाबूत आहे

आयुष्याला मी घाबरलेली नाहीये रे
पण आयुष्यानं तरी मला सतत का घाबरावं

तुझी नात तुझ्याजवळ नाहीये
हिसकावून न्हेलीये

जतीनची उदासीनता मलाही कळते
पण कट्यारी वाट्याला आला म्हणून
आपण लिंबू कापून
सरबत पिऊ नये असं थोडंच आहे

जख्मासकट जगायला शिक

५

आम्ही आजऱ्यात बाहेरून येणाऱ्यांना शेतात पाठवतो
क्वारंटाईनला

मी म्हणतो छान आहे

मग लॉकडाऊन उठले
आणि लोक फटाफट गावात शिरले

कसले शहरी लोक रे
शेतात रहायचं नाही म्हणून घरात पळून जातायत
आम्ही अडाणी गाववाले बरे कि

सगळं ऑड झालंय
ह्या शहरी लोकांनी आजार पसरवला बघ

आपण खूप दिवसात भेटलो नाही राजा
हो आपण खूप दिवसात भेटलेलो नाही बायजी

खूप दिवसात बटाटयाच्या कापांनी
माझ्या पोटावर सर्जिकल स्ट्राईक केलेला नाही

खूप दिवस झाले
हवा नवीन बाळासारखी फ्रेश हसलेली नाही

खूप दिवस
आभाळ तारकांचा तोरा दाखवायला आलेलं नाही

खूप दिवस झाले
भाऊजींच्या मिशीतल्या मिशीत हसण्यातून
चांदणं सांडलेलं नाही

खूप दिवस
जतीनच्या बाईकवरून रस्त्यांचा पाठलाग केलेला नाही

खूप दिवस
दिवस आलेच नाहीत

श्रीधर तिळवे नाईक


अजून आपली सारी पानं गळून गेलेली नाहीत श्रीधर तिळवे नाईक

अजून आपली सारी पानं गळून गेलेली नाहीत

अजून आपले झाड जिवंत आहे

अजून माझ्या खाण्यात चमचाभर माणुसकी
अजूनही भयाचे स्विंग क्रिकेटबॉल इतके लाईट
अजूनही कणांच्या सरफेसवर ताजेतवाने दव
अजूनही शर्टावर प्रेमाने फिरलेली कमर्शियल इस्त्री

आंघोळ करतांना मुलांचा निरागस दुधी  कलकलाट
ताज्या हवेची प्रोफेशनल झुळूक अजूनही
ग्लासवर ठेवल्या जाणाऱ्या शांततेच्या गोळ्या म्हातारे टिकावेत म्हणून
तेहरांमध्ये बुरख्याआड वाचली जाणारी लोलीता

बेस्टच्या बसचं माणसांची वाट पाहणारं इंटेरियर
अजूनही एकमेकांचे दिले जाणारे शेअर्स प्रेमाने
श्वासोश्वास व कोव्हीड  ह्यांच्या दरम्यानचे हेलकावे
खोकणाऱ्या सेलफोनमधून आवाजांची चौकशी

आळशी माणसांना सांभाळून घेणारे कष्ट ऑफिसमधील
ओल्ड मन्कमध्ये दफन होणारे हसरे पण दारुडे पिरॅमिड
फम्बल मारणाऱ्या स्वप्नांना सांभाळणारे स्ट्रगलर
कुलूप दिसत नाही तरीही वाट पाहणाऱ्या चाव्या

इंटरनेटवर असेल पण माणुसकी तरी आहे
आतमध्ये  अजून आनंदाची  तरतरी आहे
अजून आपली सारी पानं गळून गेलेली नाहीत
अजून आपले झाड जिवंत तरी आहे

श्रीधर तिळवे नाईक


मरणं , नाहीसे होणं , सेंड ऑफ देणं
तरंगणं हवेतल्या हवेत प्रेतासारखं
आणि जिवंत परतणं स्वतःच्या शरीरात
नेटवर्कमधून स्वतःला सोडवून घेणं
मोबाईलवरून डायल करणं स्वतःला
रिपोर्टमधून तपासणं स्वतःच्या श्वासाची कसर
आनंदणं स्वतःच्या श्वासाचा डान्स शाबूत बघून
टच टाळणं टचवर ठेवून स्क्रीनच्या आणि
स्किनला लँडफोनसारखी फिक्स बघून हळहळणं
विचारानं टॉर्च फिरवणं भोवताली
नजर लावून छताला पाहणं आणि कल्पना करणं
आकाशाची
उधळणं शब्दांमधून लहर येईल तसं तरंगीत
हातातले ग्लोव्ज शाप असल्यासारखे पहाणं

फेसबुकवर चाळणं चाळवाचाळवीला
जिवंत असण्याचा अदमास घेणं लाईव्ह सेलिब्रेशन
पोस्ट म्हणून टाकणं
आणि वाचणं जिवंतपणाची बातमी
घरातल्या घरात

लॉकडाऊनमधली क्वारंटाईन स्वगते 

श्रीधर तिळवे नाईक



Friday, July 24, 2020


पुस्तकं 

१

माझ्या बेटावर सर्वाधिक जागा पुस्तकांनी व्यापली आहे 
उरलेली काळजातल्या कवितांनी 
आणि ह्या दरम्यान शिल्लक मी 
जो स्वतःही एक पुस्तक आहे 
असा मला संशय आहे 

२

लोक कवितेतच बोलत असतात 
त्यांना त्याची जाणीव नसते 

त्यांचे पॉज व्याकरणाचा दबाव असतो 
आणि सिस्टीम दिसली 
कि ते गद्यात बोलायला लागतात 


३

क्रिकेट खेळताना मी  ब्रिटिश झालो 
फुटबॉल खेळताना स्पॅनिश 
कबड्डी खेळताना इंडियन 

मी काय खेळलो कि मराठी होईन 
ह्या प्रश्नाने माझा पाठलाग केला 
आणि शेवटी मी कविता खेळलो 
आणि मराठी झालो 

४

न वाचलेली पुस्तकं माझी श्रीमंती निश्चित करतात 

कारण ती माझ्याकडे आहेत 
हे महत्वाचं असतं 
आणि हे श्रीमंत माणसाचं लक्षणही असतं 

कधीतरी पुस्तकांच्यावर जमलेलं बर्फ व धूळ झटकून 
मी ही श्रीमंती झटकेन 
आणि हिरे माणके सांडतील 
अशा नजरेनं मी त्यांच्याकडे पहात राहतो 

पुस्तकांना मी कसबी जोहऱ्यासारखा दिसत असेन ?
कि मी त्यांच्यासाठी आणलेली पुस्तकं न वाचणारा आळशी मनुष्य असेंन ?
कि मी त्यांचा क्रोमार्यभंग करूच नये म्हणून ती प्रार्थना करत असतील ?

५

पुस्तकांनी मला पुस्तकी सुलतान तर बनवलेलं नाही ना ?

६



इतकी पुस्तके वाचूनही 
मला कळलेलं नाही 
शेल्व्हवर पुस्तके आहेत कि रद्दी ?

७

अंगठा अंगठी आणि अंगुली 
ह्यातील काय शाबूत ठेवले कि 
ऑथेन्टिसिटी टिकते ?

कवी स्वतः पुस्तक असतात 
तरी ते पुस्तकांवर फार कमी कविता लिहितात 

टीव्हीनं लोकशाही टिकवलीये 
कार्पोरेट शाही झेलत 
तिला पटवत 

पुस्तकांनी काय टिकवलंय ?   


८

मी कवी नाही जादू आहे 
जी पहिल्या ओळीबरोबर सुरु होते 
आणि कविता संपेपर्यंत टिकते 

कला हीच फक्त नॅचरल उरलीये जगात 
बाकी सर्व ऍनिमेटेड झालंय 

९

असे कित्येक कवी आहेत 
जे त्यांच्या हातून एक तरी ग्रेट कविता निर्माण होईल 
ह्याची वाट पाहून मरून गेले 

लोक छोट्या गोष्टी लिहतायत 
कारण त्या आय पॅड वा फेसबुक पोस्टवर दिसायला चांगल्या दिसतात 

ज्ञान आणि अनुभव फक्त वरून शांत  
त्यांच्या पोटात वादळं  
म्हणूनच पुस्तकं कायम डिस्टरबिंग असतात 

मी पुस्तकांना हात लावताना  शांत असतो  
आणि माझे तळवे वादळं उमलण्याची वाट पाहतात 

न्यूट्रल वादळे 
फक्त इथे 
पुस्तकातल्या पुस्तकात 
वाचताना 

१०

रेसिपीची पुस्तकं दुष्काळावरची पुस्तकं 
नद्यांवरची पुस्तकं समुद्रावरची पुस्तकं 
आहारावरची पुस्तकं 

पुस्तकं ही ज्ञानाची जाहिरात झाली आहेत का ?
ज्ञान कोण स्पॉन्सर करतं हे ज्ञानापेक्षा महत्वाचं आहे का ?

पुस्तकांच्याविषयी मी पूर्वीसारखा निरागस राहिलेलो नाही 
पुस्तकांच्याविषयी रोमँटिक बोलणारे लोक मी सहन करतो 
पण पुस्तकांआडून चालणारे राजकारण आणि समाजकारण 
इतिहासवाचनामुळे मला माहित आहे 

कोण कुठली पुस्तके प्रमोट करतो ह्यावर माझी नजर असते 
कारण त्याचे प्रमोशन त्याचे खरे रूप दाखवत असतं 

पुस्तकानं काय प्रमोट करायचं ते लेखक ठरवतो 
आणि लेखकाचं प्रमोट केलेलं किती प्रमोट करायचं ते व्यवस्था 

पुस्तक हे फक्त कव्हर नसतं 
त्याच्या आत बुद्ध आणि युद्ध असतात 
आईन्स्टाईन असतो मनु असतो 
जे सहजासहजी दिसत नाही

वर्णव्यवस्था प्रमोट करणारी पुस्तकं 
स्त्रियांना समान हक्क नाकारणारी पुस्तकं
वर्णव्यवस्था नाकारणारी पुस्तक 
स्त्रियांना समान हक्क मागणारी पुस्तकं  

पुस्तक स्वतःहून काही करत नाहीत असं म्हणणं म्हणजे 
पुस्तकांच्या आत काय आहे ते पुस्तकाचा भाग नसतं 
असं म्हणण्यासारखं आहे 

मी पुस्तकाचा फक्त चेहरा पहात नाही 
पुस्तकाचा मेंदू हृदय फुफ्फुसं यकृत किडनी वैग्रे 
सगळं पाहतो 

फायनली
ऑल वॉर्स आर वॉर्स बिटवीन ऑर अमंग बुक्स 

१२

माझ्या पुस्तकाची भाषांतरं करू इच्छिणारी मला विचारतीये 

आय एम अलोन कॅन आय ट्रान्सलेट यु ?

 मी :
व्हाय यु वॉन्ट टू ट्रान्सलेट मी ऍज आय एम डेड इन बुक 
 ती :
आय कान्ट चेन्ज फॅक्ट दॅट यु आर अलाइव्ह 
मी :
अँड अलाईव्ह इज अनट्रान्सलेटबल 
ती :
यु आर बिगेस्ट एनिमी ऑफ ट्रान्सलेशन 
 मी :
असेल बाई माझ्यावरचा प्रत्येक आरोप मी मान्यच करतो 
कारण मी निर्दोष आहे हे जाणतो 
 ती :
गो तू हेल 
 मी :
गो टू बियॉंड हेल अँड हेवन 
 ती :
आशीर्वाद देतोयस ?
 मी :
सत्य हा मोक्षाचा अनुवाद आहे 
जो कुठल्याच पुस्तकांत सापडू शकत नाही

रागाने डीसकनेक्ट 
मग प्रेमाने रीकनेक्ट 
ट्रान्स्लेशनचा दि एन्ड 

प्रत्येक पुस्तक अंतिमतः जे अंतिम आहे 
त्याचं फक्त तात्कालिक ट्रान्सलेशनच असतं कि काय ?


श्रीधर तिळवे नाईक

(निर्वाण सिरींजमधील आत्ताच्या कविता ह्या काव्यफाईलीतून )



Monday, June 22, 2020

किसन पाटील गेले

ओओ

सपाट चेहऱ्यावर वियर्ड पाऊस वियर्ड थेंबांचा

साराचा पाय मोडलाय

ओओ

सपाट चेहऱ्यावर वियर्ड पाऊस वियर्ड थेंबांचा

वियर्ड थेंबांचा वियर्ड पाऊस सपाट चेहऱ्यावर

सपाट चेहऱ्यावर वियर्ड थेंबांचा वियर्ड पाऊस

शेणाची गोवरी जणू थापलेली डिजिटल स्क्रीनवर
कधीही गळेल असं वाटणारी

मुद्दा दुःखाचा नाही
दुःख होते कि नाही हा आहे

बधिरपणाची सूरी मी ज्ञ पासून पाहतोय
पण निदान सेल्फिश भावनांचा केऑस तिच्यात जिवन्त होता
तुझा सेल्फ इज डेड टाईप चेहरा

रियॅलिटीची न झेपणारी वायर कट झालीये
कि इमोशनल तार फक्त मोजीत प्रकटते ?

फेसबुकवरील तुझे अश्रू मोजून मी थकून गेलोय

झोपेत ओओ आणि मांजरमोजी

श्रीधर तिळवे नाईक 

Friday, June 19, 2020

माझ्याशेजारी पडलेल्या कवीचे स्वगत विभाग ११  श्रीधर तिळवे नाईक

१

हस्तिदंतातला फिनिशियन स्फिन्क्स घेऊन आलोय
ड्रॅगनला विकायला
शांगच्या राजधानीत

मी भिंतींना पाहतोय
कि भिंती मला पाहतायत
कळत नाही ह्या शहरात

आरश्यांची शेवटची हद्द भिंत असते
असं माझा बाप म्हणायचा

आणि भिंतींना स्फिन्क्स विकणं म्हणजे
सापाला गरुड विकणं

हुआनच्या किनारी सारथी आणि घोड्यांसकट
रथ पुरणाऱ्यांना मी चक्रम म्हणावं का ?

गीता इथे जन्मावी कशी?


२

अस्तित्वात नसलेल्या स्वर्गासाठी  काय काय करतात लोक

फू हाओ च्या नाजूक बोटांत हस्तिदंताची अंगठी घालून
शृंगार करण्याचा माझा प्लॅन
तिच्या शवापाशी कोसळलाय

प्रेयसीपर्यंत पोहचेपर्यंत युग खपतं आयुष्याचं
आणि शेवटी हाती काय लागतं
तर शव
आणि सोळा बळी
तिच्यासोबत स्वर्गाला जाण्यासाठी किंवा प्रेमात पडले म्हणून

मी आधी पोहचलो असतो
तर सतरावा असतो

राजा मला विचारतोय
स्फिन्क्स मधला सिंह आणि माणूस वेगळे करता येतील का
ते एकत्र असले कि बंडाळ्या होतात

मी म्हणतोय
तुम्ही खरेदी करत असाल तर दोघांना वेगळं करेन महाराज


श्रीधर तिळवे नाईक






माझ्याशेजारी पडलेल्या कवीचे स्वगत विभाग १२ श्रीधर तिळवे नाईक
व्यापार करून डोकं जड झालंय

एक उदासी पसरलीय मेंदूवर

साला ह्या लेनदेनींन मिळतं काय ?

माल निवडायचा
मालाचं संरक्षण करायचं
माल विकायचा

आणि शेवटी सरकारला टॅक्स द्यायचा
कमावलेल्या पैशाच्या ७० टक्के

साधा उंदरांचा बंदोबस्त होत नाही सरकारकडून
आणि तरी टॅक्स हवा

मार्ग तर फाटलेले जिथेतिथे

बैल आणि घोडे तक्रार करत नाहीत म्हणून बरं
नाहीतर पहिली तलवार प्राण्यांनीच उचलली असती
वर पुन्हा रिश्वत आहेच

जणू सरकारसाठीच व्यापारी राबतो आहे
बाकी जनता तर सरकारी दासच

मतदानाचा हक्क मिळाला म्हणून दासमुक्ती होते काय ?

जोखडाची इतकी सवय झालीये कि
चुकून स्वतंत्र झाले तर लोक गोंधळतील
कि स्वतंत्र हातवारे कसे करायचे म्हणून

मी टॅक्स देऊन पडलोय ह्या जंगलात

एक झोपच आहे
जिचा टॅक्स द्यावा लागत नाही

झोपतो आता
चंद्रापुढं
फेस टू फेस

त्यालाही माझा चेहरा बघून
पौर्णिमेचा फील आला पाहिजे

श्रीधर तिळवे नाईक

माझ्याशेजारी पडलेल्या कवीचे स्वगत विभाग १३ श्रीधर तिळवे नाईक

१

ब्रॉन्झ भांड्यातून निरोपाची दारू दिली जातीये
आणि मृतावर पवित्र पाणीही शिंपडलं जातंय

नवी भांडी जुन्या भांड्यांना रिप्लेस करतायत
जशी नवी प्रेतं जुन्या प्रेतांना

माणूस गणित काय शिकला
मेल्यानंतर लाखो वर्षे
स्वर्गात जगण्याची स्वप्नं पाहायला शिकला

स्वर्गाचं आणि नरकाचं मूळ
गणितात आणि स्वप्नात

२

मोल्डही रिपीट होतायत ह्या पिवळ्या लोकांच्या देशात
मेटॅलिक स्पेस हे वैशिष्ट्य

वाढवत न्ह्यायचं हीच जीवनशैली

ईजिप्शियन सिंहाकडून खाल्ले जातायत
तसे हे वाघाकडून खाल्ले जात नाहीत

गुईतलं मांस आणि गुतली वाईन
जिभेवर चव डान्स करतीये

रक्त धुण्यात हे लोक एक्स्पर्ट आहेत

कर्मकांडावर आरूढ होऊन माणूस शेवटी काय कमावतो ?
प्रवास ?

मी समुद्रावर आरूढ व्हायला देश सोडून चाललोय

पाण्यासारखा अश्व नाही
वेद वाचून मी इतकंच शिकलो

श्रीधर तिळवे नाईक



माझ्याशेजारी पडलेल्या कवीचे स्वगत विभाग १३ श्रीधर तिळवे नाईक

१

देव माणसांप्रमाणे दिसतात
हे कॅरलला आलं कि तीव्रतेनं जाणवतं

माझे वडील जे बबलइतके हलके होते
गोळाफेकीतल्या गोळ्यासारखे जड होत गेले

वजन नेमकं कुठं वाढलं
ते शेवटपर्यंत कळलं नाही

इथल्या देवांचंही काहीसं तसंच झालेलं दिसतंय

देव माणसांपेक्षा वजनानं हलका पाहीजे
तरच माणूस तरतो
नाहीतर देवात बुडून मरतो

२

हे लोक आमच्यासारखेच दिसतात
पण ह्यांचे देव आमच्या देवांपेक्षा क्रूर आहेत

अँडीजच्या पायाशी सुख
शिखरावर नरभक्षक दुःख

ग्रहणांना सतत घाबरणारे लोक
सूर्याला अंडरएस्टीमेट करत असतात

परदेशात स्वदेश सुट्टीवर गेलेला असतो
इथं तसं होत नाहीये

कदाचित हे लोक
समुद्रात वाट चुकलेल्या
आमच्याच पूर्वजांचे वारस असावेत

३

मेलेल्या पूर्वजांच्यात अडकून पडण्याची सवय सगळीकडं

बरं झालं भगवान शंकरांनी पुनर्जन्म सांगितला
निदान आमच्यासारखे काही
पूर्वज पुन्हा जन्म घेऊन सेटल झालेत म्हणून
कायमचे त्यांच्यापासून मुक्त झालो

४

इथले भगत नशा करून प्राणी बनतात
आणि अंगात आल्यासारखे बोलतात

मी इथं पॅरॅक्स डिशेससाठी आलोय

एका श्रीमंतांनं ऑफर दिलीये

मी अँटिक गोष्टींना कमर्शियल करून
सिव्हिलायझेशन्स विकायला काढतोय
असा आरोप
माझ्या इथल्या प्रेयसीनं केलाय

मी म्हणालो
क्लॅश ऑफ सिव्हिलायझेशनपेक्षा
कॅश ऑफ सिव्हिलायझेशन केव्हाही बरी

श्रीधर तिळवे नाईक


१

नाम
श्रीधर
जात
इन्सान
बाप
शांताराम
जात
ब्राम्हण वैश्य संकर
आई
नलिनी
जात
वैश्य क्षत्रिय संकर
मतलब
आजी प्रभू होती

फिर फुले आंबेड्करके पीछे क्या कर रहा है ?
सही लोग है इसीलिये पकडा है
पकडा नही जकडा है तेरेको इन लोगोंने सत्यानाश करेंगे तेरा क्या लाया है ?
पेरूसे डिशेस है
पेरू ?
देश फल नही
ओरिजिनल है
नाही प्रतिकृती है
अलाउ है ?
ओरिजनल अलौ नही प्रतिकृती है
ताजमहल के माफीक
हां
कबसे धंदेमें हैं ?
१९९१ से
किसने एंट्री दी ?
कमलेशने
तू कमलेशका लडका है ?
नहीं ! मैं कानून तोडता नही !
निकल
मेरा माल
कल कलेक्ट कर
झ्यांसा दे रहे हो क्या ?
अबे कुछ तो इज्जत कर हमारी हम जयभीमवाले है

२

व्यापारी नॅरेटरही झेपत नाही असं कल्चर पाठीवर टाकून

इथे सोपारा आणि प्रतिष्ठान आणि सातवाहन होऊन गेलेत
ह्यावर कोण विश्वास ठेवेल ?

ग्रीक व्यापारी मराठी व्यापाऱ्यांना स्वतःच्या मुली देत
ह्यावर कोण विश्वास ठेवेल ?

मी कवी होण्यासाठी तिळवे भांडार गुंडाळून ठेवावं काय ?

श्रीधर तिळवे नाईक




माझ्याशेजारी पडलेल्या कवीचे स्वगत विभाग १३ श्रीधर तिळवे नाईक

पूर्वी लोक एकदा खोटं बोलले तरी थकून जायचे
आता हजार वेळा खोटं बोलूनही
लोक थकत नाहीत

माणसांचा खोटं बोलण्याचा
आणि खोटं ऐकण्याचा स्टॅमिना वाढलाय

कला खोटी असते
आणि लोक रोज कला पाहतात

सोपं ऑपेरा
मुव्हीज
फेक रियालिटी शोज

लोकांना खोटं पाहण्याची
आणि ऐकायची सवय होत चाललीये

मला भय आहे
माझा मृत्यू
खरं बोलून बोलून होईल

श्रीधर तिळवे नाईक

माझ्याशेजारी पडलेल्या कवीचे स्वगत विभाग १३ श्रीधर तिळवे नाईक

Wednesday, June 17, 2020

आत्महत्या

१
सुशांतची  आत्महत्या माझी आत्महत्या नाही 
तुझी आत्महत्या नाही 
म्हणूनच ती काल्पनिक आहे 
आकलनाची सुरवात इथून होते 

२ 
मेलेला कशाने मेला 
ह्यावर चर्चा करून 
मेलेला परतत नाही 

३
आपण आपलं आयुष्य जगावं कि नाही 
हा प्रश्न विचारणारा 
मूळात मुक्त आहे का 
कि तो 
समाजाने तयार केलेला 
आर्टिफिशियल इंटीलिजन्स आहे ?
४
आत्महत्या करतांना 
मी प्रश्न विचारतो 
आणि आत्महत्या थांबतात 

अनेकदा आत्महत्या 
चुकीच्या प्रश्नांच्यामुळे 
निर्माण झालेली असते 

५

आपण आपल्या आयुष्याची लायकी ठरवतो 
कि ते जगायच्या लायकीचे आहे 
किंवा मरायच्या लायकीचे आहे 
कशाच्या आधारे ?

लायकी आयुष्याचा भाग आहे का ?
कि ती प्रोग्रामड आहे ?

६

आपण समाजाला नकोसे झालो 
ह्यामागे 
आपण समाजाला हवेसे असायला हवोत 
हे अपआकलन असते 

७

अनेकदा 
आत्महत्या हा फक्त विचार असतो 
आणि आपण विचाराच्या आहारी जातो 

विचार आयुष्याचा पाया नाही 
साधन आहे 
आणि साधन आपण वापरू तसे वळते 

८
आत्महत्या 
बुटांच्या मापात बसत नाहीत म्हणून 
पायांना संपवणे असते 

बूट काढ 
पाय मोकळे होतील 
आणि नाचायला लागतील 

श्रीधर तिळवे नाईक 

(आत्ताच्या कविता ह्या काव्यफाइलीतून)
श्रीधर तिळवे नाईक 

Thursday, June 4, 2020

शेवटी सगळ्यांचा नेमाडे होतो : महानुभवी एकविसाव्या शतकातला दृष्टांत श्रीधर तिळवे नाईक

हत्तीण मेली

ती ना ब्राम्हण क्षत्रिय वैश्य ना शूद्र
ना देशस्थ ना कोकणस्थ ना सुतार ना मांग

त्यामुळे तुम्ही संपूर्णपणे दुःख व्यक्त करू शकता 

मात्र ज्या व्यक्तींमुळे ती मेली
ती ब्राम्हण वैग्रे
ती सुतार गुरव वैग्रे
असू शकते
आणि संपूर्ण राग करण्याऐवजी
तुम्ही पार्टल राग व्यक्त करू शकता
आणि तुमच्या वर्ण जातीचा नसेल तर संपूर्ण

काय करणार
हा देशच असा आहे
कि सगळ्यांचा शेवटी नेमाडे होतो

म्हणजे असं कि
जात व्यवस्था नष्ट होणार नाहीच असं स्वीकारून
मी उभा अक्ष नाकारतो
आडवा स्वीकारतो वैग्रे
जातीयवादी पण खुश
जात न मानणारेही खुश

तेव्हा लागा कामाला
नेमाडे व्हायला

शेवटी सगळ्यांचा नेमाडे होतो

श्रीधर तिळवे नाईक 

Tuesday, June 2, 2020

श्रीधर तिळवे नाईक

संपूर्ण ब्रह्मांड झालास तरी
त्या ब्रह्मांडातला  कोव्हीड
कोव्हीडच राहणार

तू कोव्हिडला बदलू शकतोस ?
आणि समज शकत असलास
तरी तो बदलणं योग्य आहे ?

कॅन्सरनं कित्येक गेले

कसलाही प्रतिकार न करता

रामकृष्णांच्यापासून जे  कृष्णमूर्तीपर्यंत

मरण सोपं असतं
कारण मरण मरण नसतंच

माणसं घाबरतात
मरायला

भय हेच मरण
मरण हेच भय

लोकांना त्यातला काटाछापा कळत नाही

अज्ञान असतं

तुझं ज्ञान इतकंच
कि तुला कळतं
दोन्ही एकच आहे

तुला कळतं
ब्रह्मांड आणि कोव्हीड एकच आहे

तुला कळत
कि शेवटी  अद्वैत आहे

तू मरत नाहीस
तू आतल्या आत कूस बदलतोस

श्रीधर तिळवे नाईक