Saturday, May 22, 2021

३६ लोक इस्पितळांत गेले आणि परतले श्रीधर तिळवे नाईक 


३६ लोक इस्पितळांत गेले आणि परतले 


एक आमदार होता आणि स्वातंत्र्यसैनिक 

पासवर्ड हरवलेलं प्रेरणास्थान 

गांधींच्या चष्म्यातून हिटलरला पाहणारं 


एक होता हॉटेलवाला 

फिशहुक्ड आणि नेटदार 

तिळवे भोजनालयाच्या डिजिटल फ्लेम ग्लोबल करणारा 


एक नोकरी करणारा 

निहीलिस्टिक भगव्या शेपट्या हलवणारा 


एक करंटआमदाराचा माजी पी ए माजी सरपंच 

ऋतूस्क्रॅपर आणि हातांवर अँबिशनचे डोंगर मळणारा 


एक शॉपर 

पृथ्वीला तबला बनवून 

त्यावर ताल घोळवणारा 

आणि तरीही अमान्य असूनही 

आर्टिफिशियल जग विकणारा 


एक हाऊसवाईफ 

पदरात आत्महत्या , मृत्यू आणि वेडेपणा फरफरवणारी 


दुसरी हाऊसवाईफ 

अनलिमिटेड दुःख गवतात फेकून त्याला नाहीसं करणारी 

चावी शोधणारी 


एक टीव्हीधारक 

मॅचधारक कॅचधारक 


एक आणखी काही आणखी काही 


एका घराण्यातील तीन घरातील 


म्हणतायत 

कोव्हीड खरोखर झाला कि नाही झाला 

माहीत नाही 

पॉझिटिव्ह झालो खरे कि खोटे 

माहीत नाही 


गेलो आणि परतलो 

एव्हढंच मेडिकल सत्य 


बाकी बरे होईपर्यंत आम्हालाही 

आम्ही अफवा आहोत 

असा फील होता 


३६ माणसे पेशन्ट वास्तव म्हणून इस्पितळात गेली 

अफवा बनली 

आणि माणूस बनून घरात परतली 


श्रीधर तिळवे नाईक 

***


तौक्ते श्रीधर तिळवे नाईक 


 १

माणसांना लॉकडाऊन करता येईल 

वादळांचं काय ? निसर्गातल्या ट्रॉपिकल डिस्टरबन्सचं काय ?

आईकडून मुंबईत दाखल झालोय 

तर तुम्ही म्हणताय तौक्ते माणसांच्या काळजावर  घोंगावतंय 

आणि रॅपीडीटीसकट धडकणार  आहे 


आता उघड्या पडलेल्या छताकडं एकटक पाहू 

कि घरातल्या बादल्या नजरेनं मोजू ?

कि काळजाचा करोनाग्रस्त थयथयाट सहन करू ?


२


कुलपांनी समस्या सोडवल्या असत्या 

तर चाव्या तयार कराव्या लागल्या नसत्या 

लॉकडाऊन म्हणजे चाव्या तयार करण्यासाठी 

मागितलेला कालावधी 

पण तुम्ही तो ऑक्सिजनपासून औषधांपर्यंत 

सगळ्यांची दलाली करण्यात वाया घालवला 


टाळूवरचा ऑक्सिजन खाणाऱ्यांचे काय करायचे ?


३


राजकारण नेहमीच सडलेल्या लोकांच्या हातात असत 

एखादा शिवाजी एखादा यशवंतराव अपवाद 

कारण लोकही शॉर्टकट हितसंबंधपूर्ती शोधत असतात 


लोकांना बेसिक नागरिक कोड पाळायचा नाहीये 

आणि तुम्हाला बेसिक प्रशासकीय ढाचा 


लोकसंख्या इतकीकी 

पूर्वी मेलेले लोक्स दिसायचे नाहीत 

आता मीडिया पाठलाग करत प्रेतं शोधतो 

आणि टीआरपीच्या घोळात आत्महत्या करतो 


गंगेतून वाहिलेली प्रेतं 

लोकशाहीची हत्या सांगतात 


४


लॉकडाऊन हळूहळू लोकडाऊन बनत चाललंय 


मला माहीत नाही 

ह्या शहरांत जे सतत राजकारणात रुतत 

मी कसा सर्वायव्ह होणार आहे ?


जेमतेम छप्पर 

आणि १२० मेल वेगाने येणारे वादळ 


दलदलीत वसवलं गेलेलं घर 

उखडलं गेलं नाही तरी खूप झालं 


रोज जगण्यासाठी प्रार्थना करणारे लोक 

अधिक काय मागणार ?


५


तुम्ही सोसायट्यांना माणूस नाकारण्याचा अधिकार दिला 

आणि त्यांनी मी केवळ संन्यासी आहे म्हणून नकार दिला 


गरिबांच्या वस्तीत राहिलो 

तर तुम्ही म्हणालात 

गरिबांनी कौलं नाहीत पत्रे टाकावेत 


आणि पत्रे दिले तेही फाटके 

त्यावर प्लास्टिक कव्हरं घालायला गेलो 

तुम्ही वादळाची वॉर्निंग दिली म्हणून 

तर लॉकडाऊनमुळं दुकानं बंद 

आणि कव्हरं गायब 


तुम्ही सांगा 

पत्र्यांच्या साहाय्यानं 

वादळ कसं परतवायचं ?


तुम्हाला अशा समस्या दिसत नसणारच 

आणि वादळाला तर ते समस्या आहे हेच माहीत नाही 


६


पाऊस पडतोय 

सारख्याच स्पीडनं 


पूर्वी सहा ते आठ बादल्या पुरायच्या 

आता जे मिळतंय ते लावत सुटलोय 


बादल्या फुल्ल 

भांडी फुल्ल 


एक ओतेतोवर दुसरं फुल्ल 


आणि तेच 

जे होईल असं वाटत होतं 


पत्रा फाटलाय 


पाऊस घरात पडतोय कि बाहेर ?


मी चिंब भिजलोय 


पुस्तकं चिंब भिजलेत 


प्रथमच भिंती पाण्यानं भिजलेत 


मी सर्व पुस्तकांना बाहेर हाकलून द्यावं का ?

किंवा प्रेतासारखं गंगेत विसर्जित ?


श्रीधर तिळवे नाईक 

(निर्वाण सीरीजमधल्या आत्ताच्या कविता ह्या काव्यफाईलीमधून )


एक आडमुठे कन्फ्युजन 

सत्तेच्या खुर्चीवर देश अडवून बसलेले 


सतत एक्स्ट्रीम गाईडलाईन्स 

सोप्या गाईडमध्ये सपाटपणे पाठ केलेल्या 


अंमलबाजवणी म्हातारी 

सतत भोपळ्यात बसून 

चलरे भोपळ्या टुणूक टुणूक 


कम्फर्टमुद्रा 

विस्कटत 

इतरांना उचकटत 


जणू प्राईममिनिस्टरशिप वॉज एन ऍक्सिडन्टल नाईटमेअर  


समुद्राचा पत्ता नाही शॉवर्स ऑन 


व्हायरसविषयी निदान ऐकलंय हे काय कमीय ?


सायकॉलॉजिकल करोना नावाचा रोग अस्तित्वात आलाय का 

आला असेल तर मनोविश्लेषक तो बरा कसा करणारयत 

कि सत्ता गेली कि आपोआप बरा होईल ?


श्रीधर तिळवे नाईक 


Thursday, April 8, 2021

 तू शासनसंस्था 

सत्ता प्राप्त झालेली 

आणि सत्ता हाताळण्यास उत्सुक 


तू भ्रष्टाचार 

मंत्री होण्यास उत्सुक 

संधीची वाट पाहणारा 


तू मेडिकल सायन्स नेट्वर्कतोय 


तुला विरोध करणारा लसीचा पक्ष स्थापन झालाय 

आणि आम्ही पॉलिटीकल नजरेनं पाहतोय 

आमच्या आयुष्याचा फैसला 

आम्हाला वगळून होणारा 


दोन सरकारं बॅडमिंटन खेळतायत 

एकमेकाला बॅड ठरवत 

आणि आम्ही त्यांचे फुल होतोय 


एक उदास करणारा नरराक्षसीपणा सुरूय 

आणि आम्हाला काहीच करता येत नाही 

जीव जात असतानाही 


आरोग्य इतकं पॉलिटिकल होईल असं कुठं वाटलं होतं ?


मॅडनेस ऑफ सिव्हिलायझेशन प्रत्येकाला जडलाय 

आणि आजारी पडणारा बेदखल 


मला कळत नाहीये 

एक नागरिक म्हणून काय करावं 


लस बनवणारी कम्पनी इंडियन 

तर तिचे सगळे प्रॉडक्शन खरेदी करून 

का लसीकरण केले गेले नाही 


परदेशी लसी पाठवण्यातला ग्लोबल माज 

अडाणचोटपणे कुणी फॉल्लो केला आणि का 


तू हे सर्व एन्जॉयच करत असशील 


पॉप्युलेशन जीवाची किंमत कमी करत जाते 

आणि माणसे एकमेकांच्या मरणाविषयी बधिर होतात 


मंगेश बनसोड तिकडे हॉस्पिटलात 

आणि इकडे मला क्वारंटाईन होण्याचा आदेश 


मी आता चौथ्यांदा पार होईन ऑर्फियससारखा 

तुझ्या मृत्युप्रदेशातून 

मागे न पाहता 

माझ्या हेल्थ नामक प्रेयसीला वाचवत 

क्वारंटाईनचे व्हायोलिन वाजवत 


मुद्दा माझ्या आत्मविश्वासाचा नाही 

कितीवेळा क्वारंटाईन हा आहे 


असं नाही कि मी थकलोय 

फक्त माझे पाय आता यमाळू होऊन होऊन कंटाळलेत 


मित्रा 

मी तुला जा म्हणणार नाही

कारण व्हायरस माणसाप्रमाणेच कुठेही जात नाहीत 

फक्त हा जो व्हरायटी सादर करण्याचा तुझा जो वेग आहे 

तो पॉलिटिक्सपेक्षा कमी ठेव 


नाहीतर हे नतद्रष्ट राजकारणी 

तुझ्या नावाने माणसे संपवतील 

आणि माणुसकीही 


व्हायरसा 

मानवांना जमले नाही 

तूच मानवतावादी हो 


श्रीधर तिळवे नाईक

(निर्वाण सिरींजमधील आत्ताच्या कविता ह्या काव्यफाईलीतून )






Friday, March 26, 2021

फोटोत दिसणारा मेदूवडा श्रीधर तिळवे 


फोटोत दिसणारा प्रकाशमान मेदू वडा 

आत ओढून नाहीसा करणारा 

जणू आदीयोनीची पिवळी किंचाळी  गिळणारी 


कोट्यावधी वर्षांचा कोट्याधीश 

त्याला माहीत आहे मला त्याच्या चवीचा उन्माद आहे 

चुंबन चुंबकाचे  माझा वीकपॉइंट आहे 


अनेकांनी टाकलेले तंबू नाहीसे झालेत 

प्रकाशी राजवाड्यांचे  प्रकाशदगडही शिल्लक नाहीत जे गिळले गेले 

सूप बनवून टाकले गेलेले तारे परतले नाहीत 


प्रकाश वेफरसारखा वाकलाय ह्याबद्दल दुःख करावं 

कि तो वाकलेला पहायला मिळाला म्हणून उत्सव साजरा करावा ?


हॉकिंग्ज स्वप्नात आईन्स्टाईनला म्हणतायत 

फोटो घेतला गेलाय 

पण जो जवळ होता त्याचा नाही 

तर जो दूर आहे त्याचा त्याने कोऑपरेट केले 


आईन्स्टाईन म्हणतायत जवळ दूरही सापेक्ष आहे फोटो घेतांना पण कि काय 

मी जोकवर हसतोय 


आईन्स्टाईनचे स्थूल प्लॅन्क क्वान्टमचे सूक्ष्म 

शक्तीचे फॉर्मलेस शून्य आणि त्या अतित शिव 


जग म्हणजे लॉन्च केलेलं लोणचं 


बिअरचे गरम झालेले कॅन्स 


शीळ रोलप होतीये 


कार्ल स्कॅवझशिल्ड सरळसोट ताऱ्यांवर गणिती पाय देत 


वर्महोल साकारत आकारत निराकारत 


मॅजिक स्फिअरचं गेट उघडंच आहे 

या ! स्वागसे करेंगे सबका स्वागत 


शब्द माणसांना मॅनेज करतायत कि माणसे शब्दांना मॅनेज करतायत 

ह्या वादाचा हा दि एन्ड आहे 


जे एकीला दिसत नाही 

ते अनेकींचे फिल्डिंग लावून कमवावे 

ह्यालाच नेटवर्क फिल्डिंग म्हणतात 


प्रतिमांचे सिम्युलेशन 


टीमवर्क शेपूट हलवत समोर पाहतंय 

स्वतःशी इंटेन्स वफादार आणि पारदर्शक 


सगळे बोल्ट एकमेकांशी आवळले गेलेले पेप्सी पीत 


प्रकाशाचे गोड सोने 

आणि कृष्णीकेचे घुंघट 


हॉन्टिंग बूट एकत्र 


सर्वांना माहितीये 

ह्या मेदूवड्यापुढे मिश्याचा ताव निकामी 

जे खांदा मोडायला गेले त्यांचे हात पिरगळले गेले 

जे गरुडासारखे बसायला गेले ते गारुड होऊन खोलीत कोसळले 


फोटोत दिसणारा मेदुवडा तयार 


माझ्या स्वप्नात २०२०


२०२० चे नोबल मेदुवड्याच्या हस्ते रॉजर पेनरोज ऱ्हाइनहार्ड गेंझेल अँड्रिया गेज ह्यांना 

मेदुवडा भाषणात म्हणतोय मी खात्री देतो तुमच्या किमान अस्थी तरी मी आनंदाने आमच्या बंधूंच्या द्वारे 

आमच्या समूहात न्हेईंन 

वर्स्ट हार्ट उकाडा उकाळा करून प्या पेनरोज 


ब्युटी सिग्नलवर टपलेला रस्ता 

लपलेल्या फांदीवर तापलेल्या कावळ्याचा कवकवाट 


मी जागा होतोय तर 

फोटोत दिसणारा मेदुवडा विचारतोय 

श्रीधरराव तुम्ही एव्हढे चिल्लर 

इतके थिल्लर कसे 

मी मरण दाखवतोय 

आणि तुम्ही संशोधन खरं झालं म्हणून आनंदित 


माझ्याबरोबर कुत्रा नाही म्युनिसिपाल्टीने जप्त केलाय 

मी सध्या गाण्यात गात नाही लॉग इन होतोय 

कादाचित तुझ्यात लॉग इन झालोय ह्याचा हा आनंद असेल 


फोटोत दिसणारा मेदुवडा मला साईडला करून 

माझ्या साईडस पाहतोय 


मी त्याच्या मूव्हने हलतोय 

मोक्ष दिसेल तर काय 

मोक्ष न दिसेल तर काय 


डिसेक्शन चालूय 

आणि ते सहन करण्याशिवाय माझ्या हाती काही नाही 


माझ्यातलं जुनं तेल फ्लश होतंय 

मूळ शेंगदाणे पर्सनल हिस्टरीसकट उभे 

माझ्या वेगवेगळ्या जेवणांची जिओग्राफी जिओच्या स्क्रीनवर 

मी आश्चर्यमुग्ध किंचाळीचे बकोट धरलंय म्हणून ती गप्प आहे 


सेक्सनं सुरु झालेल्या आणि कवितेत समाप्त झालेल्या गोष्टी 

ज्ञच्या मांड्यांची अंतर्गृहे आणि माझा ढिसाळलेला प्लग 

भाऊंचे चौकशीचे स्क्रू ड्रायव्हर आणि माझी उसवलेली वेल्डींग्ज 

आईचे क्रोमोझोम्स आणि त्याच्या इच्छांच्या ढिगाचे ढग 


मावशीने केलेला सख्ख्या बहिणीचा खून आणि त्यातून उडणारे डास रक्त पिणारे 

वॉकिंग डिस्टन्सवरचे फ़ुटबाँल आणि डिकोड न झालेले गोल शाहू मैदानावरचे 

कलकत्त्याच्या मगमध्ये विरघळत गेलेला ग्रांट रोड आणि सेंटर नसलेले बॉम्बे सेंट्रल 

गोरेगावमध्ये स्टन झालेली कामवासना आणि तिचे मातृमुखी बनत गेलेले स्तन 


जे जे स्कुलच्या कँटिनमधली भिंतीचित्रे कोल्डड्रिंकमधले बुटके राक्षस 

कारगिलच्या सैनिकांची मुलगी बॉलिवूडमध्ये स्ट्रगल करणारी तिची सूर्यराखी हातावर 

सिग्रेटी फुंकणारे तरुण आणि धुरात कोंडल्या गेलेल्या बायका 

झुळकीने उडवलेले धुराळे आणि मातीचे पडलेले थारोळे 


पानावर फर्स्ट गिअर टाकून बसलेले दवबिंदू 

कॅफे कॉफीडे मधले अड्डे आणि निगोशिएशनमध्ये उडालेली क्लिव्हेजी तारांबळ 

उजूच्या दुःखांच्या सुऱ्या भारतच्या मृत्यूमध्ये आपण ओरडलेल्या धाकाचा धक्का 

भाऊंच्या मृत्यूनंतर संपूर्ण आयुष्यभर पसरलेली शांतता 


माझ्या आतलं काय काय काढलं जातंय गिळण्यासाठी 

मी देत -कर्णासारखा 


श्रीधर तिळवे नाईक 

( निर्वाण सीरीजमधील आजच्या कविता ह्या फाईलमधून )



Monday, January 11, 2021

आईस दिलेले वचन 

१

शिवांनी वचन दिलंय पार्वतीला 

कुठेही असलो तरी एका तपात 

परतेनच परतेन 

शिव परततोय किमान एकदा बारा वर्षात 


शंकराचार्यांनी वचन दिलंय आईला 

आयुष्यात पुन्हा एकदा घरी परतेन 

परततायत 


बसवेश्वर वचन देतायत आपल्या दोन्ही बायकांना 

बाहेर असलो तर किमान एकदा येईनच प्रत्येक महिन्यात 

येतायत 


मी तुला वचन देतोय 

भारतात कुठेही असलो तरी 

वर्षातून एकदा घरी येईन 

मग तू कोल्हापुरात अस कि गोव्यात 


आणि हा चैत्र गेला वैशाख गेला 

हां हां म्हणता कार्तिक आला 

आणि मी कोव्हिडच्या कैदेत 


आयुष्यात प्रथमच वचनभंग होतो कि काय 

ह्या प्रश्नात 


२

संन्याश्यांनी दिलेले  वचन प्राणावर बेतले तरी मोडूं नये 

अशी खूणगाठ आहे 


मी भेटतोय दरवर्षी 

कधी चैत्राच्या वसंताला तू पदरात कसं साठवलं आहेस ते पाहायला 

कधी वैशाखाच्या उन्हाचे रॅपर डोक्याला गुंडाळायला 

कधी आषाढाच्या  गुरु पोर्णिमेतला चंद्र तपासून परत द्यायला 


नवरात्रींचा शाक्त पाउलपंचनामा खिळून 

तुझ्या त्वचेच्या इंटेरियरवर 

दिवाळीचे कुबेर आणि यम 

तू शिवलेले पोशाख घालून उंबरठ्यावर 


"तू व्हावास म्हणून गणपतीला नवस केला 

तर गणेश विसर्जनाला तूच नसतोस

तो शंकर तुला कसा फळणार माहित नाही " 


मी उजू  किंवा भूषणने पाठवलेले फोटो पाहून 

गणेशोत्सव भिनवलेला आहे कित्येकदा डोळ्यात 


आपल्या मिटींगा कधी सफोकेट झाल्या नाहीत 

कि तुझ्या मिठीतल्या नद्या कधी माद्या झाल्या नाहीत 


शुद्ध स्वरांचा कॉन्टिनेन्टल ऍड्रेस कधीच बदलला नाही 

तुझ्या मातृमुखी कपाळावरचा 

तुझ्या भव्य कपाळाचा पर्चा  

मी उसना  घेतला  जीन्समधून 

बुद्धीचा संतापविलासही 

पण संतापातही सोर्स कधी हलला नाही 


गावानं शिव्याही घातल्या वर्षातून यायला लाज कशी वाटत नाही म्हणून 


मी चालत राहिलो शिवातून शक्तीतून बुद्धातून शून्यातून 


आत्महत्या करता येत नाही म्हणून संन्यासी झालेले शेतकरी 

मालकाने काढून टाकल्यावर दुसरं कुठलं काम जमत नाही म्हणून संन्यासी झालेले कामगार 

बायकोपीडित नवरे 

आणि क्वचित एखादा मोक्षजडित ध्यासाची तलवार बाळगणारा मोक्षकु 


पुढील जन्म कोणी पाहिला 

ह्याच जन्मी मोक्ष पाहिजे 


"शब्द संन्याश्याना वापरतात 

आणि भाषा संन्यास बिघडवते 

अशा काळात कशाला पाळायला हवं दिलेलं वचन"

मथुरेत एक संन्यासी विचारतोय 


"तुम लोगोमे ड्रेस नही होता क्या " 

एक जर्मन विचारतोय भक्तिवेदांतामधून 


आईवर प्रेम करणं वेगळं 

आणि आईत अडकून पडणे वेगळं 


तेरा लॉजिक समझमे नही आता श्रीधरभाई 

मुझे तो आप संन्यासी कम डॉनही ज्यादा लगते हो 


तू नकुलीश दर्शनाची प्रतिष्ठा आहेस 

आर्य तक्लीफ देंगे फितरत हैं उनकी अडियल रहना 


भाषा स्विंग होतीये 

मी ब्लॅक होलसारखा आ वासतोय 


३

शिव विचारतोय 

तू माझ्यासारखा कधी होणार 

मी म्हणतोय 

मी तूच आहेस 


शिव हसतोय 

म्हणतोय 

संन्याशाला पाण्यापासून पूल बनवावे लागतात 


४

ह्या पापड गल्लीत आरंभही खिंचंताण आहे 


हिसका फ्लोट होतोय 


क्षणांचे आरसे वितळतायत काळाच्या अणुभट्टीत 


हृदय हे कुलूप नाही चावी आहे 

हे कितीजणांना कळतं ?


माझे वचन हृदयापासून आलं होतं 

आणि आता वचनभंग होतोय कि काय 

अशी हृदयात शक्यता 


रक्ताला विरक्त करणारा संन्यास 

शंकरानी कधीच शिकवला नाही 

मात्र रक्ताला आसक्त बनवणारा संन्यासही 

त्यांनी कधी सांगितला नाही 


आसक्ती आणि विरक्ती 

ह्यांच्यादरम्यान जो रक्त समतोल ठेवतो 

तो संन्यासी 


५


आस्था आणि अंतर सारख्याच आनंदाने साजरा करणारी माझी हाडे 

मी लोकांच्या बर्थडेचे पाढे कधी पाठ केले नाहीत 

अगदी तुझाही जन्मदिवस कधी लक्ष्यात ठेवला नाही 

आणि स्वतःचाही अनेकदा विसरलो 


तू मला भेटतोस तोच माझा बर्थडे 

तू म्हणाली होतीस 

त्यावेळचा तुझा आवाज आनंदाला प्लेनसारखा उडवत होता 


आणि आणखी एकदा गणेशोत्सवाला पोहचलो तेव्हा 

गणपती म्हणजे आपले ज्ञान 

वर्षातून किमान एकदा विसर्जित केलं पाहिजे 


आणि कधी न्हवे ते दिवाळीला एकदा 

तू म्हणतीयेस 

बल्बच्या प्रकाशात दिवाळी कसली 

काही सण अंधारात शोभतात 

दिवाळी त्यापैकी एक 


वर्षातून एकदा माझ्या देहात तू शिल्पकाम करतेस 

वर्षातून एकदा माझ्या मुळांचा तू ऍड्रेस सांगतेस 

वर्षातून एकदा एका एपिसोडमध्ये तू संपूर्ण आयुष्य रिटेलीकास्ट करतीयेस 


ह्यावर्षी ह्यातील काही होणार आहे कि नाही ?

कि कोव्हीडच्या दारात वचन दम तोडणार आहे ?


मी पुन्हा पुन्हा क्वारंटाईन होतोय 

तुला पाहण्यासाठी 


माझ्या उगमाची तूच तर सुरवात 

बाहेर आणि आत 


तू बीग बॅंग होतियेस 

पुन्हापुन्हा 


श्रीधर तिळवे नाईक 

Sunday, January 10, 2021

 सूर्याचा लिंबू पिळतोय उन्ह 

क्षितिज मॉलजडित भिंतींच्यासारखं कॉस्मोपॉलिटिन 

श्वास आखडल्यापासून सगळंच आखडल्यासारखं वाटतंय 

पेरू वरुण धवन सारखा उभा कॉमिक मस्क्युलर 

कुठली सना खान त्याला दिसतीये माहित नाही 

तो स्वतःला कुली नम्बर एक समजत नाहीये 

बहुदा हा अधिकार त्यानं गोविंदासारख्या माणसांना दिलाय 

गरुडांचे पंख कोमेजलेले नाहीत

पण पेरू अजूनही त्यांचे रहिवासस्थान नाही  

पोपट अजूनही उत्तराधुनिक न झालेल्या फांदीवर हिरवेगार बसतायत 

पवार आणि त्यांची फॅमिली कोव्हीडमधून परतलीये 

मी खातोय महेश पवार ह्याने रिकमेण्ड केलेली अंडी आणि केळी 

व्हाईट अँड यलो कम्बाईन नजर खिळलेली माझ्या चेहऱ्यावर 

शेवटी खाणाऱ्याचा चेहरा खाल्ले जाणाऱ्यांना कसा दिसत असेल ?

पेरूची पानं वाऱ्यात पोहतायत 

हे पृथ्वीमाते ,

झाडांना कोव्हीड होत नाही म्हणून शुक्रिया 


श्रीधर तिळवे नाईक 

Wednesday, November 18, 2020

 निसर्गाला माणूस झालाय श्रीधर तिळवे नाईक 

१

निसर्गाला माणूस झालाय 


पाण्याच्या कुठल्याही काठावर वावरणारा 

आणि फ़िशना फिनिश करणारा 

कासवांच्या मुंडी आवळून 

त्यांचे अवतार कार्य फ्राय करणारा 

पर्यावरणाचा चिखल करून 

त्यात डुकरासारखा लोळणारा 

वाघ सिंहांना फाडून 

त्यांना गांडीखाली ठेवणारा 

शस्त्रांना पुजून शस्त्र पकडणाऱ्या प्रत्येकाला मारणारा 

हा व्हायरस ग्लोबल झालाय 


निसर्गाला माणूस झालाय 


न कोसळणाऱ्या आकाशाखाली 

कोसळ सळसळतीये 

पृथ्वीला खाऊन झाल्यावर 

विनाशाची टीप मिळतिये 

नदी गुलाम बनून 

ह्याला हवी तशी वळतीये 

फेटल आकर्षणाची  नजर

उथळपणाचा चुना मळतीये 


तरीही पाण्यात बुडणाऱ्याला 

पाण्याची शिकार करायचीय 


२ 

पाण्याचा आरसा म्हणून असलेला वापर 

आता बिसलरीत न वाहता फक्त वावरतोय 


प्रत्येकाला डिफरंट व्हायचंय 

पण डायव्हर्सिटी टिकवायची नाहीये 


बापाने केलेल्या चुका म्हणे करायच्या नाहीयेत 

मग पिढ्यानपिढ्या तोच आणि तसाच माणूस का जन्मतोय  ?


३

स्मॅश करत जाणारी आदळाआपट 

जिला फक्त कॅश मोजता येते 


काहीतरी नाहीसे करून 

जे स्वतःचे वाटते ते शाबूत ठेवणे 


ज्ञानाचे स्फोट होतायत 

आणि पृथ्वी नाहीशी होतीये 

ह्यातली कुठली गोष्ट खरी आहे ?


४

पॅटर्न समान आहे 

कि लक्ष्यात रहात नाही ?


गूगल मॅप हातात असूनही 

जगण्याचा रूट ठरला असूनही 

ट्रिपा अपघाती 


स्क्रीन जवळून पाहता पाहता 

स्किन दिसेनाशी 


टचच्या अंतरावर स्क्रीन 


५ 

ह्याची लक्षणं कशी सांगावी डॉक्टर 


जीवघेणा व्हायरस आहे हे नक्की 

पण आकाराने मोठ्ठा आहे 

बघायला सूक्ष्मदर्शक लागत नाही 


समोर येतानाच मारायला आलाय हे कळतं 

आणि तरीही मरण्याखेरीज हातात काही हातात उरत नाही 


६

हत्तीही टिकले नाहीत ह्याच्या साईझपुढं 

गेंडे तर नाकापुढून चालणारे 

नकटे करून मारले गेले 


हत्यारं बनवता येणं हे ह्याचं क्वालिफिकेशन समजायचं का ?


हा इतका बनावट कि स्वतःच्याच जातीतल्या माणसाने 

शस्त्रे ठेवलेत असा आरोप करून त्याला मारले 

आणि त्याच्यासारख्या अनेकांना 


हा इतका कसा हिंसक 

कि ही पृथ्वी ह्याच्या हिंसेची व्यायामशाळा आहे ?


७


निसर्गाला माणूस झालाय 

आणि इलाज सापडत नाहीये 


ह्याला प्रदुषणाचं व्यसन लागलंय का ?

हा व्हायरस आहे हे ह्याला कळत नाही का ?


हा निसर्गाचा भाग असूनही 

निसर्गासारखा  वाटत का नाहीये ?


८

ह्याच्या माद्यांनी ह्याचं पुनरुत्पादन थांबवावं म्हणून काय करता येईल ?

लोकसंख्येला ताकद समजणारा हा व्हायरस 

कधीकाळी त्यासाठी आपल्यासारख्या दुसऱ्यांच्या माद्या पळवायचा 


ह्याला बुद्धीचा आड्वान्टेज का दिला जातोय ?


डिनर पार्ट्या असोत कि लन्च 

हा आम्हालाच होरपळवणार 


ह्याच्या डोळयात अश्रू 

आमचे डोळे काढून घेताना 


ह्याची निसर्गाशी असलेली लॉयल्टी कधी चेंज झाली ?


९

डॉक्टर 

एक व्हायरस सोडा ह्याच्यावर 

जो ह्याला ताळ्यावर आणेल 


एक लस सूक्ष्म करून पाठवाच 


अख्खा निसर्गलोक आजारी आहे 

त्याला हेल्दी ठेवण्यासाठी हे आवश्यक आहे 


माणूस कि निसर्ग अशी निवड करायची वेळ येऊ देऊ नका 

निसर्गाने आत्महत्या केली तरी 

त्याला पुन्हा जन्मण्याची युक्ती अवगत आहे 


हा पुन्हा जन्मलेच ह्याची खात्री नाही 


तेव्हा ह्याला जगायचा अधिकार देण्यासाठी का होईना 

एक व्हायरस पाठवा 


नाहीच शहाणा झाला तर आहेच हिमयुगाचे मिसाईल हाती 


बुडेल 

पाण्याला ठार मारण्याची स्वप्ने पहात 


श्रीधर तिळवे नाईक 



Sunday, October 4, 2020

 दोन गाणी श्रीधर तिळवे नाईक 

 घरी बसून चल करू काम इंटरनेटचे आहे ना जाळे 

बाहेर जग खोळंबलेले आयुष्याला लावून टाळे 

 

काहीच नाही झालेले थोडासा ठहराव आहे 

थोडेसे भय अस्सल बाकी सारा बनाव आहे 

 

उतावळ्या रक्तास जरा संयमाचे लावू डोळे 

बाहेर जग खोळंबलेले आयुष्याला लावून टाळे 

 

स्पर्श धोखादायक होईल कधी कुणास वाटले होते  

स्वतःच्याच माणसांमध्ये  शरीर असे अवघडले होते 

 

स्वतःच्याच घरामध्ये येतील पोटामधून गोळे 

घरी बसून चल करू काम इंटरनेटचे आहे ना जाळे 

 

हेही दिवस सरतील ह्याची मनामध्ये बाळग खात्री 

जे थांबलेत ते आप्त आहेत जे गेले ते होते यात्री 

 

सर्व काही सोसू सहज काय पावसाळे काय उन्हाळे 

घरी बसून चल करू काम इंटरनेटचे आहे ना जाळे 

 

===============

 

महिने वाहून गेले कालनिर्णयात आता का फडफडतीयेस 

ही कोव्हीडमुळे आलेली काळजी कि नुसतीच धडधडतीयेस 

 

हृदय ब्लर झालं आवाज थिंकटॅंकमधला सिंक झाला 

एकत्रित केलेल्या गोष्टी अचानक ब्लिंक झाल्या 

 

रिपीट ऱ्हिदममध्ये डान्स स्टेप नव्याने माळून 

समोर तू नाचतियेस काहीही न गाळून 

 

जिथे नाचलो तो पबही आता झाला म्हातारा 

जरी लाभला नाही कधी जीवाला उतारा 

 

जॅकेट काढून नुसत्या ब्रात केलेले बेशक डान्स 

आणि अचानक मला लागलेली मेडिटेटिव्ह ट्रान्स 

 

बेड गरम आणि चादरीवर शुभ्र सावळा  देहपिसारा 

चालून आलेला  दोन देहात अवघ्या विश्वाचा पसारा 

 

कुठे पसार झाली ती रात्र आणि उचंबळलेली गात्रे 

जी नद्यांची बनणार होती ती नाटकातील बनून गेली पात्रे 

 

आणि आता ही खोलवरून आलेली हाक ठीक आहेस ना श्री ?

बोलणारी कोण आहे पबमधील मुलगी कि विवाहात पसार स्त्री ?

 

महिने वाहून गेले कालनिर्णयात आता का फडफडतीयेस 

ही कोव्हीडमुळे आलेली काळजी कि नुसतीच धडधडतीयेस 

श्रीधर तिळवे नाईक 

हठयोग्याचे कोव्हीडमधील स्वगत श्रीधर तिळवे नाईक 

मृत्यू चांगला किंवा वाईट नसतो 

मृत्यू अपरिहार्य असतो 


तरीही तो आपल्या दारात ठाकतो 

तेव्हा त्याला घरात घ्यावंसं वाटत नाही 


कारण पुनर्जन्मावर कितीही विश्वास ठेवला तरी 

आपल्याला सुरवंट आत घ्यावासा वाटत नाही 

मग फुलपाखरू जन्मण्याची खात्री असो 


मृत्यू आयुष्याच्या अर्थाचाही मृत्यू घडवतो 

आणि भाषा निरर्थक करतो 

आणि आपल्या आयुष्याचा मालक हा होता कि आपण 

असा प्रश्न मरताना पडतो 


त्याला टाळण्यासाठी काय काय ऊभं करतो आपण 

कला धर्म पुनर्जन्म समजुती कर्मकांड स्वर्ग नरक 

राष्ट्र धंदा व्यवसाय ज्ञान 

सगळं रसातळाला जाणार हे माहित असूनही 

किती रस निर्माण करतो आपण रस घेऊन 


अर्थ काढून घेणारा त्याचा हात 

आताच जग म्हणून सांगणारा त्याचा गळा 

सार्थक मृत्यू म्हणजे माझ्यापुढे समाधानाने मरणे असं सांगणारा त्याचा मुखवटा 

आणि विज्ञानाने कधीतरी अमर होऊ म्हणून दिलेली लाच 

जी ह्या जन्मात तरी घेता येणार नाही 

ह्याची झालेली जाणीव 


आर्टिफिशयल इंटीलिजन्सची वाकलेली कमर 

जनेतिक इंजिनीरिंगचा खोखो 

आणि रोबोटिक्समधला आपल्या नावाचा रोबो 

ह्यातले सर्व काही एका व्हायरसपुढे हरलं आहे 

ह्याची कुरतडणारी सुन्न जाणीव 


मृत्यूवर मात एव्हढं एकच स्वप्न घेऊन आपण जगतो कि काय ?


मृत्यू नसता तर जीवनाच्या अर्थाचा एव्हढा गहन विचार आपण केला असता ?


समजा मला ह्रितिक     रोशनसारखी सहा बोटं असती तर 

माझ्या आयुष्याचा अर्थ बदलला असता ?

किंवा मी जरासंध असतो तर कितीवेळा स्वतःला जुळवलं असतं महादेवासाठी ?

किंवा अमरच असतो तर चिरंजिवांच्या निरर्थक भेटी घेण्यापलीकडे काय केले असते ?


एक मृत्यूचं आहे फॅक्टसारखा 

जो सगळ्या आभासी दुनियेला वास्तवाचा फाळ लावतोय 

आणि विस्तव वाटतोय 


मृत्यू फेसबुकवर आला असता तर त्याला लाईक करण्याची हिंमत 

कुणाला झाली असती काय 

रिक्वेस्टाच पाठवल्या असत्या लोकांनी कि बुवा आम्हाला वाचव 

इनबॉक्समध्ये मेसेज इतके आले असते कि फेसबुकचे फुटून तुकडे झाले असते 


बस मरणाऱ्याला मरताना किंवा मेल्यानंतर पहाणे 

आणि आपलाही नम्बर लागणार आहे ह्या भयाने 

मृत्यू झटकणे 


स्मशान उगाच नजरेआड नाही ठेवलेलं 


म्हणूनच शिव उतरतो तिथे 

हिम्मत असेल त्याने डोळ्याला डोळे भिडवावे 


तिसरा डोळा स्मशानातच पडून असतो 

लोक उचलायला घाबरतात 


चष्मे लावा चष्मे किंवा गॉगल


श्रीधर तिळवे नाईक 

माणसे निघून गेली श्रीधर तिळवे नाईक 

(कोव्हीडमुळे गेलेल्या तुषार शहा आणि इतर मित्रांसाठी )

हातात हात असणारी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


प्रार्थना जमल्या ज्यांना वाचणे जमले नाही 

कोंडले गेले तरी दमणे जमले नाही 

अप लिफ्ट करत राहिले माणुसकीची लिफ्ट 

द्वेष बोल्ड झाले तरी प्रेम सुटले नाही 


गुलाब फुलवणारी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


चंद्र पिळून ज्यांनी सूर्यप्रकाश काढला 

अंधारातही  ज्यांचा जीव झगमगला 

गटारांच्या ज्यांनी केल्या वाहत्या गंगा 

लोकलमधून  घरात आकाशगंगा आणल्या 


सोने पिकवणारी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


फ्रिजमध्ये ज्यांचे आयुष्य तरंगत होते 

मॉलमध्ये ज्यांचे महत्व रांगत होते 

पत्नीच्या एका जे स्माइलीत हसत होते 

खेळण्यासाठी मुलाच्या जीव टांगत होते 


घरगुती साधीसुधी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


प्राणवायूशी  जे सहज कनेक्टेड होते 

आईवडिलांशी जे सहज रिलेटेड होते 

संस्कृतीवर ज्यांचा होता महाविश्वास 

पावलांमध्ये जे सहज रूटेड होते 


सहज जगणारी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


गाण्यांच्या भेंड्यामध्ये जी सुगंधित झाली 

पोरांच्या पासिंगने जी समाधानी झाली 

कीर्तिऐवजी ज्यांनी आपले बूट चमकवले 

भेळ खाताना  अख्खी दुनिया खाल्ली 


लिमिटेड लाघवणारी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली  


बायको म्हणते म्हणून उपवास केले 

डायबेटीस आणि संधिवात सांभाळले 

बिले देता देता ज्यांना धाप लागली 

कोव्हिडमुळे ज्यांना कायमचे टाळे लागले 


फुलांसारखी  मर्त्य माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


ज्यांनी माझी एकही कविता वाचली नाही 

दर्शन मोक्ष ह्यांची पत्रास ठेवली नाही 

सोबत कष्टणारा आपल्यासारखाच एक 

ह्याशिवाय दुसरी ओळख ठेवली नाही 


मला ओळखणारी माणसे निघून गेली 

सोबत चालणारी माणसे निघून गेली 


श्रीधर तिळवे नाईक 

गेला श्रीधर तिळवे नाईक 

गेला , न कळवता गेला , न कळून गेला 

प्रचंड पाऊस झालेले डोळे कोरडे करत 

बुबुळांच्या छत्र्या ज्यांच्यात स्वप्नांची भूछत्रे होती 

गेली 

डोळ्यात छापकाटा खेळवणारी नजर 

गेली 

लोकलच्या टाइमटेबलचे स्टिकर लागलेले पापण्यांचे केस 

गेले 

ह्या शहरात पॅशनचे हार्टअटॅक होतात 

वाढदिवसांचे नॉस्टलजिया 

पर्वर्जनची वाईन 

प्राचीन अवशेषांचे दात घासणारा ब्रश 

गेला 


रक्त म्हातारं होत चाललंय यारा 

काळ काठी कधी हातात देतो ह्याची वाट पाहतोय 

थकलेल्या आवाजात म्हणणारा गेला 


कुरुक्षेत्र समजून लढायचं 

अन द्वारका बनून बुडायचं 

न थकणारे मायोपिक 

आपण मृत्यूला इतके घाबरतो 

मेलेलं प्रेत नागडं ठेवण्याची हिम्मत होत नाही आपल्याला 

गांडू मृत्युपुढं गांडू 


एक कुत्रा होता आत 

एक कोल्हा 

सिंह न्हवता आत 

एक ढेकूण आत 

एक झुरळही 


हत्ती तर फक्त गणपती उत्सवाला 

त्याचे पाच दिवसांनी विसर्जन 

हत्ती परवडत नाही सांभाळायला 


शिळ्या टाइमटेबलच्या ताज्या आवृत्या रोज 

शेवटपर्यंत स्वार्थी चड्डीच्या नाडीपर्यंत 


नथिंगनेस भिंतीसारखा 

पुश तरी किती करणार 

मुंबईत एरिया लिमिटेड 


भिंतीपुढे उलथला 

गेला 

श्रीधर तिळवे नाईक 

ट्रम्प ह्यांच्या पराभवानंतर श्रीधर तिळवे नाईक 

सत्य परतलेलं नाही 

फक्त सत्याभोवतीचा राजकीय टेम्भा नाहीसा झालाय 

वामनाची काल्पनिक उंची नाहीशी झालीये 


डावा डावा आणि उजवा उजवा झालाय 

काळे आणि पांढरे जे फक्त अमेरिकन झाले होते 

पुन्हा सकल मानवाचे झालेत 


सोप ऑपेरा सोपं करून सांगणारे 

पुन्हा कॉम्प्लिकेटेड झालेत 


आयुष्य निर्मळ करणारे साबण सोप बॉक्समध्ये परतलेत 

कचऱ्यात अंघोळ करणारे बाथरूममध्ये परतलेत 


ब्लॅकलिस्ट कोऱ्या झालेत 

ब्लॉकलिस्ट मोकळ्या झालेत 


विकावयाला काढलेल्या लोकशाह्या 

लोकांत परतलेत 


ग्रहणे नाहीशी झालेत 

आणि सूर्य पुन्हा प्रकाशानेच दाढी करायला लागलेत 


सरफेस पुन्हा त्वचा झालेत 

भ्रमटकरी भ्रम होत्या 

स्पष्ट कळतंय 


नाकातले शेम्बुड आता मोती म्हणून विकले जाणार नाहीत 

वॉलवर काल्पनिक खिडक्यांची चित्रे काढावी लागणार नाहीत 

कुलपे दरवाज्यांपेक्षा मोठी दिसणार नाहीत 

वाळूपासून बनलेल्या शहामृगांकडून आता नद्यांच्या कथा ऐकाव्या  लागणार नाहीत 


असं नाही कि सगळं आलबेल झालंय 

फक्त ह्याहून वाईट काय व्हायचं राहिलंय 

हा प्रश्न कदाचित आता विचारावा लागणार नाही